केंद्र सरकारने किसान क्रेडिट कार्ड (KCC) योजनेत मोठे बदल केले आहेत. अर्थसंकल्प २०२५-२६ मध्ये केंद्रीय अर्थमंत्री निर्मला सीतारामन यांनी जाहीर केल्यानुसार, आता शेतकऱ्यांना या योजनेतून ५ लाख रुपयांपर्यंत फक्त ४ टक्के व्याजदराने कर्ज मिळू शकते. देशभरातील ७.७ कोटींहून अधिक शेतकरी, मच्छीमार आणि दुग्धव्यवसायिकांना याचा थेट फायदा होणार आहे. महाराष्ट्रातील शेतकऱ्यांसाठी ही योजना अत्यंत उपयुक्त असून, तिचा लाभ घेण्यासाठी आवश्यक माहिती इथे जाणून घ्या.
किसान क्रेडिट कार्ड म्हणजे काय?
किसान क्रेडिट कार्ड ही भारत सरकारने १९९८ मध्ये सुरू केलेली एक विशेष कर्ज योजना आहे. यामध्ये शेतकऱ्यांना पिकासाठी लागणारे बियाणे, खते, कीटकनाशके आणि इतर कृषी साहित्य खरेदी करण्यासाठी, तसेच रोकड रकमेसाठी सहज कर्ज मिळते. पारंपरिक कर्जाप्रमाणे दरवर्षी नव्याने कागदपत्रे द्यावी लागत नाहीत — एकदा कार्ड मिळाले की रिव्हॉल्विंग क्रेडिट सुविधा मिळते. RBI च्या फेब्रुवारी २०२६ मधील सुधारित मसुद्यानुसार, आता KCC ची वैधता ६ वर्षांपर्यंत वाढवण्याचा प्रस्ताव आहे.
नवीन व्याजदर आणि कर्ज मर्यादा
- ५ लाखांपर्यंत कर्जावर ७% व्याज, वेळेवर परतफेड केल्यास प्रत्यक्ष दर फक्त ४%
- २ लाखांपर्यंत कर्जासाठी कुठलेही तारण (collateral) लागत नाही
- अल्पभूधारक शेतकऱ्यांसाठी १०,००० ते ५०,००० रुपयांपर्यंत लवचिक मर्यादा
कोण अर्ज करू शकतो?
- स्वतःच्या मालकीची शेती असणारे शेतकरी
- भाडेकरू शेतकरी, भागीदार, स्वयंसाहाय्यता गट
- मत्स्यपालन, पोल्ट्री आणि दुग्धव्यवसाय करणारे
- किमान वय १८ वर्षे, कमाल ७५ वर्षे (७५ वर्षांवरील अर्जदारांसाठी सह-कर्जदार आवश्यक)
अर्ज कसा कराल?
जवळच्या बँक शाखेत जाऊन, CSC केंद्रावर किंवा PM किसान पोर्टलवरून KCC अर्ज डाउनलोड करून सादर करता येतो. आवश्यक कागदपत्रांमध्ये आधार कार्ड, जमीन उतारा, पीक नोंदणी आणि दोन पासपोर्ट फोटो यांचा समावेश आहे. आधार कार्ड बँक खात्याशी लिंक असणे अनिवार्य आहे, अन्यथा व्याज सवलतीचा लाभ मिळणार नाही.
शेतकऱ्यांसाठी महत्त्वाचे
वेळेवर परतफेड केल्यासच ४% चा प्रत्यक्ष दर लागतो. एक दिवस जरी उशीर झाला तरी ३% सवलत रद्द होते आणि जास्त व्याज द्यावे लागते. त्यामुळे कर्ज घेताना परतफेडीचे नियोजन आधीच करणे फायदेशीर ठरते.
टीप: कर्ज मर्यादा आणि व्याजदर वेळोवेळी बदलू शकतात. प्रत्यक्ष अर्जापूर्वी जवळच्या बँकेकडून किंवा NABARD च्या अधिकृत वेबसाईटवरून नवीनतम माहिती मिळवावी.